Kołowy Model Objawy-Kompetencje-Cechy

Model Objawów dobrostanu i problemów

W modelu Objawów dobrostanu i problemów wyróżniono dobrostan i trzy rodzaje problemów z dobrostanem.

Wszystkie zmienne są precyzyjnie ułożone w strukturze kołowej, która definiuje relacje między nimi.

Dobrostan jest oparty na dwóch filarach:
– Alfa, związana z relacjami społecznymi;
– Beta, związana z ja.

Pełny dobrostan wymaga obu filarów.
– Kiedy filar Alfa słabnie, pojawiają się Problemy eksternalizacyjne.
– Kiedy filar Beta słabnie, pojawiają się problemy psychasteniczne.
– Kiedy oba filary są słabe, pojawiają się problemy internalizacyjne.

Model Kompetencji osobowościowych

W modelu Kompetencji osobowościowych wyróżniono kompetencje emocjonalno-motywacyjne oraz emocjonalno-społeczne.

Do kompetencji emocjonalno-motywacyjnych należą:
– Samomotywacja (odpowiednik Gammy z Kołowego Modelu Metacech Osobowości);
– Kontrola impulsów (odpowiednik Delty z Kołowego Modelu Metacech Osobowości).

Do kompetencji emocjonalno-społecznych należą:
– Odpowiedzialność społeczna (odpowiednik Alfy z Kołowego Modelu Metacech Osobowości;
– Asertywność (odpowiednik Bety z Kołowego Modelu Metacech Osobowości)

Model Cech temperamentu

W modelu Cech temperamentu wyróżniono dwa podstawowe wymiary temperamentu, każdy z nich opisany przez dwa bieguny, budowane przez trzy aspekty.

Dwa podstawowe wymiary to:
– Reaktywność (Wrażliwość versus Wytrzymałość);
– Aktywność (Dynamiczność versus Inercyjność).

Cechy temperamentu w zasadzie nie podlegają intencjonalnej modyfikacji. Jednak to właśnie one w znacznej mierze sprawiają, że nabycie pewnych Kompetencji osobowościowych jest trudniejsze, a innych łatwiejsze. Cechy temperamentu są też istotnymi czynnikami ryzyka problemów opisanych w modelu Objawów. W związku z tym wiedza o cechach temperamentu dzieci i dorastających może pomóc zoptymalizować oddziaływania wychowawcze i profilaktyczne.